Niedomykalność zastawek serca, czyli o granicach, które nie potrafią się domknąć

Zastawki serca działają jak jednokierunkowe zawory. Otwierają się i zamykają w odpowiednich momentach, kierując krew pomiędzy jamami serca oraz dużymi naczyniami. Niedomykalność pojawia się wtedy, gdy jedna z zastawek nie zamyka się szczelnie i część krwi przepływa wstecz. Zależnie od rodzaju oraz nasilenia wady taki dodatkowy przepływ może zwiększać obciążenie serca.

Niewielka niedomykalność może przez długi czas nie powodować dolegliwości. W bardziej zaawansowanych przypadkach mogą wystąpić duszność, łatwiejsze męczenie się, osłabienie, kołatanie serca, zawroty głowy albo obrzęki kończyn dolnych. Podstawowym badaniem pozwalającym ocenić budowę zastawek, wielkość przepływu zwrotnego i wpływ wady na pracę serca jest echokardiografia.

W Recall Healing interesuje nas również to, jakie znaczenie może mieć sam mechanizm niedomykalności. Zastawka działa podobnie jak drzwi: powinna otworzyć się, aby coś przepuścić, a następnie zamknąć, by uniemożliwić powrót. W symbolicznym języku może więc odnosić się do naszych granic, czyli zdolności decydowania o tym, co wpuszczamy do swojego życia i serca, co w nich zatrzymujemy, a czemu nie pozwalamy wrócić.

Drzwi, które powinny się zamknąć

Granice nie służą do odgradzania się od wszystkich ludzi. Pozwalają zbliżyć się do innych, nie tracąc przy tym własnej przestrzeni. Dzięki nim możemy dawać i przyjmować, angażować się i wycofywać, otwierać się na bliskość i zamykać drzwi przed tym, co nas rani.

Zdrowa granica jest elastyczna. Nie pozostaje przez cały czas zamknięta, ale też nie przepuszcza wszystkiego bez wyboru. Dostosowuje się do sytuacji i naszych rzeczywistych potrzeb.

Nie każdy człowiek miał jednak możliwość nauczenia się takiego sposobu funkcjonowania. W niektórych rodzinach odmowa była traktowana jak nieposłuszeństwo, egoizm albo brak miłości. Dziecko miało być dostępne, pomocne i wdzięczne. Nie pytano go, czego chce, ponieważ ważniejsze było spełnianie oczekiwań dorosłych.

Z czasem człowiek może nauczyć się, że zachowanie więzi wymaga rezygnowania z siebie. Mówi „tak”, kiedy chce powiedzieć „nie”. Przyjmuje kolejne obowiązki, choć jest już zmęczony. Pozwala wracać osobom, które wielokrotnie naruszały jego zaufanie, ponieważ zamknięcie drzwi wywołuje w nim lęk i poczucie winy.

Wewnętrzny konflikt może wtedy brzmieć:

„Nie potrafię zamknąć przed tobą drzwi.”

„Jeśli postawię granicę, stracę twoją miłość.”

„Nie chcę cię już wpuszczać, ale nie umiem odmówić.”

„To powinno się skończyć, a mimo to ciągle wraca.”

Nie są to uniwersalne zdania przypisane każdej osobie z wadą zastawkową. Konflikt zawsze trzeba rozpatrywać w kontekście indywidualnej historii. Niedomykalność może dotyczyć różnych zastawek, mieć różne przyczyny i stopień nasilenia. Podobnie granice mogą być naruszane w relacji partnerskiej, rodzinnej, zawodowej albo w kontakcie z samym sobą.

Kiedy „nie” zagraża przynależności

Dla wielu osób największą trudnością nie jest rozpoznanie własnej granicy. Doskonale wiedzą, czego nie chcą. Problem pojawia się w chwili, kiedy mają powiedzieć o tym komuś innemu.

Odmowa uruchamia przewidywany ciąg konsekwencji. Druga osoba będzie rozczarowana, obrazi się albo oskarży o egoizm. Może wycofać uwagę, przestać okazywać uczucia lub przypomnieć o wszystkim, co wcześniej dla nas zrobiła. Człowiek ulega więc nie dlatego, że nie zna swoich potrzeb, ale dlatego, że boi się ceny ich obrony.

Ten mechanizm często ma początek w dzieciństwie. Jeżeli miłość i akceptacja zależały od posłuszeństwa, dziecko uczyło się, że granica zagraża więzi. Aby pozostać częścią rodziny, musiało wpuszczać do swojego świata to, czego nie chciało, i oddawać to, czego wolało nie oddawać.

W dorosłym życiu dawny wzorzec może działać automatycznie. Człowiek zgadza się, zanim zdąży sprawdzić, czy naprawdę ma czas, siłę i ochotę. Dopiero później pojawia się zmęczenie, gniew oraz poczucie wykorzystania.

Wtedy łatwo oskarżyć innych o przekraczanie granic. Warto jednak uczciwie sprawdzić, czy granica została w ogóle zakomunikowana. Otoczenie może przyzwyczaić się do naszej stałej dostępności, jeśli przez wiele lat nie pokazywaliśmy, że ma ona jakiekolwiek ograniczenia.

Nie oznacza to obwiniania osoby, która została wykorzystana. Chodzi o odzyskanie wpływu. Jeżeli moja ochrona zależy wyłącznie od tego, czy inni domyślą się moich potrzeb, pozostaję bezbronny. Jeżeli potrafię je rozpoznać, nazwać i podtrzymać podjętą decyzję, granica zaczyna naprawdę działać.

Krew, która wraca

W niedomykalności część krwi cofa się przez zastawkę, która powinna ograniczyć przepływ wsteczny. Fizyczne następstwa zależą od tego, której zastawki dotyczy wada i jak jest zaawansowana.

Na poziomie symbolicznym cofanie się może przypominać o doświadczeniach, które powinny już należeć do przeszłości, ale ponownie pojawiają się w naszym życiu.

Czasami wraca człowiek. Relacja została zakończona, ponieważ była bolesna lub destrukcyjna, ale wystarcza jedna wiadomość, przeprosiny albo obietnica zmiany, aby wszystko zaczęło się od początku.

Innym razem wraca wzorzec. Zmieniamy partnera, pracę lub miejsce zamieszkania, lecz po pewnym czasie znajdujemy się w bardzo podobnej sytuacji. Znowu zgadzamy się na zbyt wiele. Znowu jesteśmy odpowiedzialni za emocje innych. Znowu próbujemy zasłużyć na miłość poprzez poświęcenie.

Może też wracać wspomnienie. Wydarzenie dawno się zakończyło, ale człowiek nadal prowadzi w myślach rozmowy, których nie odbył. Wyobraża sobie inne zakończenie, oczekuje zadośćuczynienia albo ponownie przeżywa dawną krzywdę.

W takim przypadku czas płynie naprzód, lecz część energii pozostaje skierowana wstecz.

Konflikt może przyjmować postać zdania:

„Nie potrafię pozostawić tego za sobą.”

„Za każdym razem wracam do tego samego miejsca.”

„Wiem, że to mi szkodzi, ale nadal otwieram te drzwi.”

„Ta historia nie może się we mnie zakończyć.”

Niedomknięta relacja

Nie każdą relację można zakończyć przez zerwanie kontaktu. Czasami druga osoba pozostaje częścią rodziny, środowiska zawodowego albo wspólnej historii. Zamknięcie rozdziału nie musi więc oznaczać usunięcia człowieka z życia. Może polegać na zmianie charakteru więzi.

Dorosłe dziecko nadal pozostaje dzieckiem swoich rodziców, ale nie powinno być przez nich traktowane jak osoba pozbawiona prawa do własnych decyzji. Rodzic nadal może kochać i wspierać dorosłe dzieci, nie przejmując odpowiedzialności za wszystkie ich wybory. Byli partnerzy mogą utrzymywać kontakt w sprawach rodzinnych, nie wracając do dawnego układu emocjonalnego.

Problem pojawia się wtedy, gdy formalnie sytuacja się zmieniła, ale wewnętrznie nadal pełnimy tę samą rolę.

Człowiek może odejść z relacji, a mimo to nadal zastanawiać się, co pomyśli były partner. Może przejść na emeryturę, lecz wciąż przeżywać problemy dawnego zakładu pracy. Może mieć dorosłe dzieci, ale stale kontrolować ich życie, jakby bez jego zaangażowania nie były zdolne do samodzielności.

Rozdział pozostaje otwarty nie dlatego, że wydarzenia nadal trwają, ale dlatego, że nie zmieniła się wewnętrzna tożsamość człowieka.

W takiej sytuacji warto zapytać:

Jaką rolę nadal pełnię, chociaż okoliczności, które ją stworzyły, już minęły?

Kiedy energia „wycieka”

Osoba mająca trudność z granicami często doświadcza chronicznego zmęczenia. Jej czas i uwaga są stale dostępne dla innych. Odbiera telefony, rozwiązuje cudze problemy, opiekuje się bliskimi i przejmuje odpowiedzialność za atmosferę w rodzinie.

Niekiedy sama nie wie, ile energii zużywa na obserwowanie cudzych nastrojów. Zastanawia się, kto jest rozczarowany, komu trzeba pomóc i jak zapobiec konfliktowi. Zanim pomyśli o własnych potrzebach, sprawdza potrzeby wszystkich wokół.

Taki człowiek może powiedzieć:

„Muszę być dostępna, bo oni mnie potrzebują.”

„Nie mogę teraz myśleć o sobie.”

„Jeżeli odmówię, wszystko się rozpadnie.”

„Wolę zrobić to sama, niż wysłuchiwać pretensji.”

Na poziomie symbolicznym można mówić o nieszczelności, przez którą energia stale odpływa. Nie dlatego, że człowiek kocha za bardzo, lecz dlatego, że nie rozróżnia miłości od odpowiedzialności za cudze życie.

Można kochać kogoś i nie rozwiązywać za niego problemów. Można troszczyć się o rodzinę i jednocześnie odmówić kolejnego obowiązku. Można wspierać, nie rezygnując z odpoczynku. Granica nie musi oznaczać odrzucenia. Może być warunkiem relacji, w której żadna ze stron nie traci siebie.

Nadmierna opiekuńczość

Opieka nad innymi bywa autentycznym wyrazem miłości. Może jednak stać się także sposobem utrzymywania kontroli albo zdobywania poczucia wartości.

Osoba nadmiernie opiekuńcza często uważa, że bez niej inni sobie nie poradzą. Uprzedza ich potrzeby, rozwiązuje trudności i chroni przed konsekwencjami ich własnych decyzji. Z zewnątrz wygląda to jak troska. Wewnątrz może jednak kryć się lęk przed utratą roli.

Jeżeli przestanę być potrzebna, czy nadal będę ważna?

Jeżeli moje dzieci poradzą sobie same, kim będę?

Jeżeli partner nie będzie zależał od mojej pomocy, co nas jeszcze połączy?

W takim układzie granice zacierają się po obu stronach. Opiekun zapomina o sobie, a osoba otaczana opieką nie ma przestrzeni na samodzielność. Każda próba oddzielenia wywołuje napięcie, ponieważ może zostać odebrana jako brak wdzięczności albo odrzucenie.

Praca nie polega wówczas na nagłym wycofaniu całej pomocy. Trzeba raczej sprawdzić, która część troski odpowiada na realną potrzebę, a która podtrzymuje własne poczucie bezpieczeństwa.

Pomocne może być pytanie:

Czy pomagam, ponieważ druga osoba naprawdę tego potrzebuje, czy dlatego, że ja potrzebuję być potrzebny?

Współuzależnienie i odpowiedzialność za emocje innych

Człowiek z nieszczelnymi granicami często uważa, że odpowiada za samopoczucie otoczenia. Próbuje zapobiegać złości, rozczarowaniu i smutkowi innych osób. Dostosowuje swoje zachowanie tak, aby nie wywołać konfliktu.

Jeżeli ktoś jest niezadowolony, natychmiast szuka własnej winy. Jeżeli bliski cierpi, czuje obowiązek usunięcia jego bólu. Jeżeli partner reaguje gniewem na odmowę, osoba wycofuje granicę, aby przywrócić spokój.

W ten sposób uczy otoczenie, że wystarczy odpowiednia reakcja emocjonalna, aby zmieniła swoje zdanie.

Granica nie polega jednak na kontrolowaniu reakcji drugiej osoby. Możemy komunikować ją spokojnie i z szacunkiem, ale nie możemy zagwarantować, że zostanie przyjęta bez sprzeciwu.

Dojrzała granica brzmi:

„Rozumiem, że jesteś rozczarowany, ale moja decyzja pozostaje taka sama.”

„Mogę cię wysłuchać, lecz nie rozwiążę tego za ciebie.”

„Twoja złość nie oznacza, że zrobiłem coś niewłaściwego.”

„Mam prawo zdecydować, ile pomocy mogę udzielić.”

Dla osoby, która przez całe życie unikała konfliktu, wypowiedzenie takich zdań może być bardzo trudne. Dlatego nauka granic powinna następować stopniowo. Nie chodzi o przejście od całkowitego podporządkowania do sztywnego odcinania ludzi. Chodzi o odzyskanie prawa do własnej przestrzeni.

Różne zastawki, różne obszary życia

Poszczególnym zastawkom przypisuje się różne znaczenia symboliczne. Takiej mapy nie należy traktować jak sztywnego słownika ani wykorzystywać do stawiania diagnozy emocjonalnej.

Może ona jednak służyć jako punkt wyjścia do zadawania pytań.

Zastawka mitralna znajduje się pomiędzy lewym przedsionkiem a lewą komorą. W symbolicznej interpretacji może kierować uwagę ku bliskim relacjom, miłości oraz temu, co dopuszczamy do własnego serca. Można wtedy zapytać, czy istnieje relacja, której nie potrafimy zakończyć, mimo że stale przynosi ból.

Zastawka aortalna reguluje przepływ krwi z lewej komory do aorty. W proponowanej symbolice może odnosić się do wychodzenia ze swoją energią do świata, działania i wyrażania siebie. Pytanie może dotyczyć tego, czy człowiek potrafi zachować rezultat własnej pracy, czy też stale oddaje swoją siłę innym.

Zastawka trójdzielna znajduje się pomiędzy prawym przedsionkiem a prawą komorą. W symbolicznym ujęciu może skłaniać do zbadania równowagi między przyjmowaniem i dawaniem. Czy pomoc oraz bliskość przepływają w obie strony, czy relacja pozostaje jednostronna?

Zastawka płucna kieruje przepływem z prawej komory do tętnicy płucnej. W warstwie symbolicznej może prowadzić do pytań o przestrzeń, oddech i prawo do życia we własnym tempie.

Znaczenia te są jedynie propozycjami pracy z historią. Pierwszeństwo ma zawsze indywidualne doświadczenie człowieka, a nie gotowa interpretacja przypisana nazwie zastawki.

Niedomykalność zastawek po 55. roku życia

Wraz z wiekiem wzrasta prawdopodobieństwo zmian zwyrodnieniowych wpływających na pracę zastawek. Sama wada może przez długi czas nie powodować wyraźnych objawów i zostać wykryta przypadkowo podczas badania.

Jednocześnie po 55. roku życia zmieniają się role rodzinne i społeczne. Człowiek może przejść na emeryturę, stać się opiekunem starszych rodziców, pomagać dorosłym dzieciom albo regularnie zajmować się wnukami. Granice, które przez lata były niewyraźne, zostają poddane kolejnym próbom.

Rodzic może mieć trudność z zaakceptowaniem samodzielności dorosłych dzieci. Nadal doradza, kontroluje i próbuje chronić je przed błędami. Nie zawsze zauważa, że w ten sposób nie pozwala im przejąć odpowiedzialności za własne życie.

Możliwa jest również sytuacja odwrotna. Dorosłe dzieci oczekują stałej dostępności rodzica. Proszą o pomoc, zakładając, że skoro przeszedł na emeryturę, dysponuje nieograniczonym czasem. Rodzic zgadza się, choć jest zmęczony, ponieważ odmowa budzi lęk przed utratą kontaktu z dziećmi lub wnukami.

Mówi wtedy:

„Jeśli nie pomogę, przestaną mnie potrzebować.”

„Przecież rodzina jest najważniejsza.”

„Nie mogę odmówić własnym dzieciom.”

„Odpocznę później.”

Problemem nie jest sama pomoc. Ważne jest to, czy pozostaje ona świadomym wyborem, czy stała się obowiązkiem podtrzymywanym przez strach.

Czy można przestać być aktywnym rodzicem?

Rodzicielstwo nie kończy się w chwili, kiedy dzieci osiągają pełnoletność, ale jego forma powinna się zmieniać. Dorosłe dziecko nadal może potrzebować wsparcia emocjonalnego, rady lub pomocy. Nie potrzebuje jednak rodzica, który przejmuje odpowiedzialność za wszystkie jego decyzje.

Dla części osób ograniczenie opiekuńczości jest trudniejsze niż jej rozpoczęcie. Przez wiele lat ich życie miało jasny cel: wychować dzieci, zadbać o dom i zapewnić rodzinie bezpieczeństwo. Kiedy ten etap się kończy, pojawia się pustka.

Rodzic może podtrzymywać dawną rolę dlatego, że nie stworzył dla siebie nowej. Wkracza więc w życie dzieci nie tylko z potrzeby kontroli, lecz także z braku własnego kierunku.

Zamykanie etapu aktywnego rodzicielstwa nie oznacza utraty miłości. Oznacza uznanie, że relacja potrzebuje nowej formy. Mniej kontroli, więcej zaufania. Mniej wyręczania, więcej szacunku dla cudzych decyzji. Mniej poczucia, że wszystko zależy od rodzica.

Warto wtedy zapytać:

Kim jestem poza rolą osoby, która stale opiekuje się innymi?

Powrót dawnych historii

Dojrzały wiek sprzyja podsumowaniom. Kiedy codzienność staje się spokojniejsza, mogą powracać wspomnienia, na które wcześniej nie było miejsca. Nierozwiązane konflikty rodzinne, dawne rozstania, zdrady, poczucie winy albo żal zaczynają ponownie zajmować uwagę.

Nie dlatego, że wydarzenia nagle stały się ważniejsze. Po prostu wcześniej były przykryte obowiązkami.

Człowiek może wracać do historii sprzed wielu lat i nadal przeżywać ją tak, jakby wydarzyła się wczoraj. Każde wspomnienie uruchamia tę samą reakcję emocjonalną. Sytuacja formalnie się zakończyła, ale wewnętrznie pozostaje otwarta.

Zamknięcie rozdziału nie oznacza wymazania pamięci. Polega na zmianie relacji z przeszłością. Wydarzenie nadal należy do naszej historii, lecz przestaje kierować teraźniejszymi decyzjami.

Czasami pomocne jest napisanie niewysłanego listu, w którym można wypowiedzieć wszystko, czego wcześniej nie dało się powiedzieć. Innym razem potrzebna będzie rozmowa, psychoterapia, symboliczne pożegnanie albo świadome zrezygnowanie z oczekiwania na przeprosiny.

Nie należy jednak wymuszać przebaczenia. Próba szybkiego „zamknięcia” sprawy może oznaczać jedynie kolejne stłumienie emocji. Najpierw trzeba rozpoznać, co się wydarzyło, co utraciliśmy i dlaczego ta historia nadal do nas wraca.

Przebaczenie a ponowne otwieranie drzwi

Przebaczenie nie jest równoznaczne z przywróceniem relacji. Można uwolnić się od urazy i jednocześnie nie zgodzić się na ponowny kontakt. Można zrozumieć czyjeś motywy, nie pozwalając tej osobie kolejny raz przekroczyć własnych granic.

To rozróżnienie jest szczególnie ważne dla osób, które utożsamiają wybaczenie z obowiązkiem otwarcia drzwi.

Jeżeli ktoś wielokrotnie rani, a następnie wraca z kolejną obietnicą, przebaczenie nie wymaga stworzenia mu następnej okazji. Można pozostawić gniew za sobą i równocześnie uznać, że dana relacja nie jest bezpieczna.

Granica może być spokojna. Nie musi wynikać z nienawiści ani służyć ukaraniu drugiej osoby. Może po prostu oznaczać:

„Nie chcę już uczestniczyć w tym układzie.”

„Nie żywię do ciebie urazy, ale nie wrócę do tej relacji.”

„Rozumiem twoją sytuację, lecz nie mogę ponownie ponosić jej konsekwencji.”

„To, że wybaczam, nie oznacza, że zapominam o własnym bezpieczeństwie.”

W ten sposób zamknięcie drzwi przestaje być odrzuceniem drugiego człowieka. Staje się ochroną własnego życia.

Gdzie znajduje się moja granica?

Osoby, których granice były długo naruszane, mogą mieć trudność z ich rozpoznaniem. Wiedzą, że czują się źle, ale nie potrafią wskazać momentu, w którym zgoda na kontakt, pomoc lub obowiązek przestała być dla nich dobra.

Ciało często informuje o przekroczeniu granicy wcześniej niż świadomy umysł. Pojawia się napięcie, zmęczenie, rozdrażnienie, potrzeba wycofania albo niechęć do spotkania. Człowiek ignoruje jednak te sygnały, ponieważ uważa je za nieracjonalne lub egoistyczne.

Rozpoznawanie granic zaczyna się od traktowania własnej reakcji jako informacji.

Nie każda niechęć oznacza, że należy zerwać relację. Nie każde zmęczenie wymaga odmowy. Warto jednak zatrzymać się przed automatyczną zgodą i sprawdzić:

• Czy naprawdę chcę to zrobić?
• Czy mam na to siłę i czas?
• Co czuję, kiedy wyobrażam sobie zgodę?
• Czego obawiam się, kiedy myślę o odmowie?
• Czy pomagam z wyboru, czy z poczucia winy?
• Czy druga osoba szanuje moje ograniczenia?
• Czy ta relacja potrafi przetrwać moje „nie”?

Ostatnie pytanie wiele ujawnia. Jeżeli więź istnieje tylko tak długo, jak długo spełniamy wszystkie oczekiwania, być może nie opiera się na bliskości, lecz na naszej użyteczności.

Nauka domykania granic

Postawienie granicy nie kończy się na wypowiedzeniu odmowy. Najtrudniejsze bywają wydarzenia następujące później: niezadowolenie drugiej osoby, jej milczenie, pretensje albo próby negocjowania.

Osoba przyzwyczajona do ulegania może natychmiast wycofać własną decyzję, żeby zmniejszyć napięcie. W ten sposób granica zostaje otwarta ponownie.

Dlatego nauka asertywności obejmuje także zdolność wytrzymania chwilowego dyskomfortu. Nie każda trudna reakcja oznacza, że zrobiliśmy coś złego. Czasami oznacza tylko, że otoczenie nie przywykło do naszej samodzielności.

Warto zaczynać od niewielkich spraw. Nie trzeba od razu zmieniać wszystkich relacji. Można odmówić jednego zadania, poprosić o czas do namysłu albo ustalić godziny, w których jesteśmy dostępni.

Pomocne są proste komunikaty:

„Nie mogę się tego podjąć.”

„Potrzebuję czasu, zanim odpowiem.”

„Mogę pomóc w tym zakresie, ale nie przejmę całego zadania.”

„Dzisiaj potrzebuję odpoczynku.”

Granica nie wymaga długiego usprawiedliwienia. Nadmierne tłumaczenie często jest zaproszeniem do negocjowania decyzji, którą już podjęliśmy.

Praca z biologicznym konfliktem

W pracy z niedomykalnością zastawek nie wystarczy stwierdzić, że człowiek „ma problem z granicami”. Trzeba odnaleźć konkretne wydarzenia, relacje oraz przekonania, które stworzyły dany sposób funkcjonowania.

Pomocne mogą być pytania:

• W jakich relacjach najtrudniej jest mi powiedzieć „nie”?
• Kogo ponownie wpuszczam do swojego życia, choć wiem, że ta relacja mnie rani?
• Jaki rozdział powinien się już zakończyć, ale nadal pozostaje otwarty?
• Gdzie moja energia stale odpływa?
• Za czyje potrzeby i emocje czuję się odpowiedzialny?
• Co według mnie wydarzy się, jeśli postawię granicę?
• Czy odrzucenie czyjejś prośby utożsamiam z odrzuceniem tej osoby?
• Czy potrafię przyjmować pomoc równie łatwo, jak jej udzielam?
• Jaką rolę stracę, jeśli przestanę być stale dostępny?
• Czy umiem przebaczyć bez ponownego otwierania drzwi?

Warto również przyjrzeć się historii rodzinnej. Być może w poprzednich pokoleniach nie istniało prawo do własnej przestrzeni. Rodzina musiała trzymać się razem, ponieważ tylko wspólnota dawała możliwość przetrwania. Indywidualne potrzeby były podporządkowane obowiązkowi, a odejście oznaczało zdradę.

Taki wzorzec mógł być kiedyś potrzebny. Nie musi jednak bez końca kierować życiem kolejnych pokoleń.

Ciało wymaga opieki kardiologicznej

Praca z emocjonalnym znaczeniem granic nie zastępuje diagnostyki ani leczenia wady zastawkowej. Sposób postępowania zależy między innymi od rodzaju zastawki, przyczyny i stopnia niedomykalności, występujących objawów oraz wpływu wady na serce.

Łagodna i bezobjawowa wada może wymagać jedynie obserwacji, natomiast w innych przypadkach stosuje się farmakoterapię albo leczenie zabiegowe polegające na naprawie lub wymianie zastawki. Decyzję podejmuje się indywidualnie.

Echo serca pozwala ocenić pracę zastawek oraz wpływ niedomykalności na jamy i funkcję serca. Częstotliwość kontroli ustala zespół prowadzący na podstawie rodzaju, nasilenia oraz rozwoju wady. Nie każda niewielka niedomykalność wymaga takiego samego nadzoru, dlatego nie należy samodzielnie przyjmować uniwersalnego harmonogramu badań.

Nie wolno samodzielnie odstawiać leków ani zmieniać ich dawek po poprawie samopoczucia. Rozwiązanie trudnej sytuacji emocjonalnej nie jest równoznaczne z ustąpieniem wady.

Nowa lub nasilająca się duszność, powracające kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia, obrzęki albo pogorszenie tolerancji wysiłku wymagają konsultacji. Nagły ból w klatce piersiowej, szczególnie trwający dłużej, promieniujący do ramion, pleców, szyi lub żuchwy albo występujący razem z dusznością, wymaga natychmiastowej pomocy medycznej.

Aktywność fizyczna, dieta i metody redukcji stresu powinny zostać dopasowane do stanu serca oraz zaleceń lekarza. Nie każda intensywność wysiłku będzie odpowiednia przy każdej wadzie.

Czy twoje serce ma prawo się zamknąć?

Niedomykalność zastawek w ujęciu Recall Healing może kierować uwagę ku temu, co stale wraca, mimo że miało już odejść. Ku relacjom, których nie umiemy zakończyć, obowiązkom podejmowanym z lęku i emocjom, które wymykają się spod kontroli, ponieważ zbyt długo nie mogły zostać wypowiedziane.

Nie chodzi o to, aby zamknąć serce na wszystkich ludzi. Serce potrzebuje przepływu, bliskości i wymiany. Potrzebuje jednak również ochrony.

Otwartość bez granic nie jest miłością. Może stać się zgodą na przekraczanie siebie.

Granica bez otwartości również nie daje bliskości. Może zamienić się w mur, za którym człowiek pozostaje bezpieczny, ale samotny.

Chodzi o właściwy moment otwierania i zamykania. O zdolność wpuszczania tego, co nas zasila, oraz zatrzymywania tego, co odbiera siłę. O możliwość zakończenia relacji bez pielęgnowania nienawiści. O dawanie, które nie prowadzi do utraty siebie.

Najważniejsze pytanie nie brzmi więc wyłącznie:

„Kto przekracza moje granice?”

Warto zapytać również:

„Dlaczego wciąż otwieram drzwi, które od dawna chcę zamknąć?”